Węgry - Lillafüred i Wiszące Ogrody w Górach Bukowych

 

Lillafüred znajduje się w północno-wschodnich Węgrzech, w Górach Bukowych oddalonych o 10 kilometrów od miasta Miszkolc. Położony jest w spokojnej wręcz idyllicznej okolicy w otoczeniu zieleni. Jest to prawdopodobnie najpiękniejszy kurort na Węgrzech. 
Po raz pierwszy Lillafüred odwiedziliśmy 2015 roku. Od tego czasu stało się naszym ulubionym miejscem na Węgrzech. Każda wizyta skutkowała odkryciem czegoś nowego, a także pozwalała zaobserwować zmiany jakie tam zachodzą. 

Historia Lillafüred i Hotelu Palota

Pochodzenie nazwy Lillafüred sięga roku 1892, gdy hrabia András Bethlen, ówczesny minister rolnictwa odkrył to miejsce podczas polowania. Tak mu się ono spodobało, że postanowił utworzyć tu uzdrowisko. Niektóre źródła historyczne mówią, że nazwa Lillafüred pochodzi od imienia małżonki hrabiego z którą często tu przyjeżdżał, inne zaś  wspominają o jego siostrzenicy. Tak na prawdę nazwa pochodzi od lady Lilli Vay.

Zlecenie na projekt hotelu otrzymał Kálmán Lux, słynny architekt tamtych czasów. Jego pomysłem było zbudowanie hotelu w stylu renesansowym z 1400 roku, przywracając atmosferę panowania króla Macieja.
W planach znalazło się również to, jak powinno wyglądać otoczenie budynku (np. wiszący ogród, zagospodarowanie terenu). Budowa hotelu trwała od 1927 do 1930 roku.

Hotel Palota został ukończony w 1929 roku, ale otwarto go dopiero w 1930 roku z umiarkowaną serią uroczystości. Do 1945 roku hotel stał się ulubionym miejscem zamieszkania gości z wyższych sfer, miejscem kongresów i konferencji oraz gościł celebrytów. W 1933 roku odbył się tu kongres pisarzy, który zainspirował poemat "Oda" Attili Józsefa. Akcja filmu "Dream Car" z 1934 roku również częściowo rozgrywała się w Palota Hotel.

Zdjęcie z kwietnia 2023 roku. Remont prawego skrzydła Hotelu Palota. 

W czasie II wojny światowej hotel został przekształcony w szpital wojskowy do leczenia rannych żołnierzy rosyjskich. Chociaż sam budynek nie ucierpiał zbytnio w czasie wojny, status szpitala i kradzieże doprowadziły do nieodwracalnych szkód w oryginalnym wyposażeniu.

Po wojnie prawo do zarządzania hotelem przejęło Towarzystwo Kąpieli Leczniczych Bükk, które następnie przeszło na Krajową Radę Związków Zawodowych (NCTU). Przez 40 lat hotel funkcjonował jako ośrodek NCTU, w którym zakwaterowywano  pracowników. Stan ten w znacznym stopniu przyczynił się do dalszego pogorszenia się jakości hotelu. Większość mebli została zmieniona na tanie, proste meble, a wewnętrzne przeróbki służyły jedynie pomieszczeniu jak największej liczby osób w skromnych warunkach. W latach 1974 - 1977 w budynku przeprowadzono przebudowę, w tym okresie Hotel Palota nie przyjmował żadnych gości.

W 1992 roku Hotel Palota stał się własnością Narodowej Fundacji Usług Wakacyjnych, która w 1993 roku przekazała uprawnienia zarządcze Regionalnemu Przedsiębiorstwu Usług Wakacyjnych Toboz, spółce zależnej Hunguest Company. W 1994 roku Fundacja Lillafüred założyła w hotelu galerię sztuki, w której co miesiąc odbywały się nowe wystawy, a po ceremonii otwarcia zawsze odbywały się koncerty. W 1998 roku firma Hunguest Company przeprowadziła gruntowny remont w hotelu Palota: pokoje zostały na nowo wyłożone boazerią i umeblowane, w salonie umieszczono meble z epoki, przywracające klimat dawnych czasów. Zastosowano nowe sposoby aranżacji wnętrz. Hotel, wcześniej oceniany jako jednogwiazdkowy, stał się hotelem 3-gwiazdkowym. Otwarcie centrum sportu i fitness na europejskim poziomie stwarza doskonałe możliwości aktywnego wypoczynku. 
W 2023 roku Hotel ponownie przeszedł gruntowny remont. 

Hotel Palota po gruntownym remoncie. Zdjęcie z marca 2024

Wiszące ogrody

Pod Hotelem Palota w dolomitowym zboczu wzniesienia znajduje się kilka grot udostępnionych do zwiedzania. Widać że zostały wykute w skale ku atrakcyjności miejsca. Przejścia które prowadzą bezpośrednio do Hotelu zostały zakratowane i nie są dostępne dla turystów. 

W pobliżu grot znajduje się plac zabaw ku uciesze najmłodszych. W 2015 roku po środku placu rósł stary dąb, który chronił najmłodszych przed palącym słońcem. Dziś pozostał tylko pień na którym można usiąść, to jest między innymi jedna ze zmian która nastąpiła. 😔

Hotel Palota wybudowany w najpiękniejszej części Gór Bukowych jest arcydziełem architektury węgierskiej, a system tarasów bezpośrednio połączonych z Hotelem, zwany Ogrodem Tarasowym jest dziełem architektury krajobrazu. Tarasy wybudowano na zboczu uformowanym w zamek z murami oporowymi i wieżami. W latach 30. XX wieku sadzono w nich kwiaty pochodzenia tropikalnego i robiono to tak aby nie zasłaniały elementów architektury. Do lat 40. XX w. istniała odrębna szkółka botaniczna która zapewniała kwiaty i rośliny Ogrodowi Tarasowemu. Ogrodami Hotelu Palota zajmowało się 25 ogrodników pod przewodnictwem głównego ogrodnika. 
Wiszące ogrody znajdują się na pięciu tarasach stopniowo opadających do doliny rzeki Szniva. Każdy z tarasów ma swoją nazwę : taras poezji, muzyczny, kwiatowy, wodospadu i rzeźby. 

Taras Kwiatowy. Zdjęcie z wiosny 2023 r.

Taras Kwiatowy. Zdjęcie z lipca 2017 roku

Kolumna pamiątkowa z wizyty arcyksięcia Stefana Habsburga w Wiszącym Ogrodzie

Rzeźba Otto Hermana, węgierskiego przyrodnika. 

Rzeźba Attili Józsefa poety

Wiszące Ogrody zachwycają nie tylko architekturą krajobrazu ale przede wszystkim spokojem który roztaczają wokół siebie. W tym miejscu można odpocząć. Przede wszystkim w upalne dni daje wytchnienie. Spacerując po wybrukowanych alejkach można poczuć się jak w prawdziwej średniowiecznej warowni. 

Mury oporowe Wiszących Ogrodów. 

Wczesną wiosną, gdy liście jeszcze nie zakrywają potoków można dostrzec kilka ukrytych wodospadów. Latem chowają się one za ścianą zieleni i tylko szum spadającej wody informuje o ich istnieniu. 

Maszerując w stronę Wodospadu Szniva, dochodzimy do "bramy obronnej" z wieżą w której znajduje się kasa do Jaskini Anny.  

Widok na Wodospad Szniva, Jaskinie Anna i Mury obronne Hotelu Palota

Wodospad Lillafüred

Wodospad Lillafüred zwany także Wodospadem Szniva jest największym wodospadem na Węgrzech. Powstał on przy okazji budowy Hotelu Palace. Strumień Szniva pierwotnie wpływał do jeziora Hámori. Jego kaskada spływa z 20 metrów wysokości. Widok wodospadu jest niezwykły o każdej porze roku. Choć jak dla nas najpiękniejszy jest wczesną wiosną, gdy topniejący śnieg spływa do wodospadu, co potęguje jego siłę i intensywność. 

Wodospad początkiem lata

Wodospad Szniva latem

Jezioro Hámori 

Jezioro Hámori jest sztucznym jeziorem zaporowym o długości półtora kilometra i głębokość dziewięciu metrów. Powstało na początku XIX wieku w wyniku spiętrzenia rzek Szniva i Garadna w okresie intensywnego rozwoju przemysłu metalurgicznego na Węgrzech. Zbiornik powstał za pomocą tamy, która zablokowała jedną z rzek w regionie. Woda jeziora była wykorzystywana do napędzania maszyn w Hucie Żelaza w Hámori.

W latach 1932-1944 w jeziorze Hámori można było pływać, a w latach 30. XX wieku hotel Palota zaoferował możliwość żeglowania po jeziorze. Pływanie łódką było dostępne dla zwiedzających już w XIX wieku, a zimą zamarznięte jezioro można było wykorzystać do jazdy na łyżwach. Obecnie w jeziorze kąpać się nie wolno, ale można wypożyczyć łódkę lub rowerek wodny z którego rozpościera się piękny widok na Hotel Palota. Jezioro Hámori jest popularne w śród wędkarzy, głównie należących do populacji pstrągów, co jest rzadkością w kraju. 

Widok z jeziora na Hotel Palota

Jaskinia Anny

Kolejną atrakcją w Lillafüred jest Jaskinia Anny. Choć w Wiszących Ogrodach byliśmy wielokrotnie nadal nie odwiedziliśmy tej jaskini. Za każdym razem mówimy sobie "Następnym razem" 😏. Wyjątkowość odkrytej w 1833 roku jaskini tufowej polega na tym, że woda nie wyżłobiła jaskini, ale wapno uwalniane ze strumienia stopniowo się osadzało, a ściany jaskini zostały z niej zbudowane. Składa się z naturalnych nisz połączonych sztucznymi, przypominającymi katakumby przejściami, na stropie których można podziwiać wapienne formacje osadzone na korzeniach niegdyś obumarłych roślin i na koronach drzew. Podczas około półgodzinnego zwiedzania jaskini z przewodnikiem możemy poznać ponad 200 metrów odcinków. Najciekawsze fragmenty to formacja w kształcie serca w Sali Serca Jezusowego, pod którą często odbywają się śluby, oraz Sala Raju, gdzie formacja przypominająca żywe drzewo nazywana jest jabłonią Ewy. Jest to niezwykłe w jaskiniach tufowych, ale w kilku miejscach można zobaczyć stalaktyty.

Widok na wodospad i wejście do Jaskini Anna

Kolejka leśna Lillafüred

Jedną z atrakcji Lillafüred jest kolejka wąskotorowa. Można ją określić mianem najpiękniejszych linii kolejowych na Węgrzech. Biegnie przez strome zbocza, mosty w dolinach i tunele. Podczas podróży można podziwiać wiele atrakcji przyrodniczych i kulturalnych w lasach Bükk. Najpopularniejszym przystankiem jest Lillafüred, z pięknym Palota Hotel (Palotaszallo) i Wiszącymi Ogrodami. Garadna jest ostatnim przystankiem na trasie i popularnym celem wycieczek, pieszych wędrówek i rekreacji.

W lutym 1918 roku szef leśnictwa państwowego i zastępca sekretarza stanu, zlecił inżynierom z Budapesztu zaprojektowanie linii kolejowej. 24 lutego 1920 Dekret Ministra Handlu zezwolił na budowę kolejki leśnej z Miszkolca do Lillafüred. 4 listopada 1920 roku w ciągu zaledwie 9 miesięcy ukończono budowę głównej linii Faskert - Garadna o długości 17,7 km. Zaledwie dziesięć dni później tj. 14 listopada przejechał pierwszy pociąg załadowany drewnem z Faskeretu do Gradny. Pierwszy przewóz pasażerski z Miszkolca do Lillafüred miał miejsce 20 sierpnia 1923 roku w wagonach towarowych. W 1927 roku w związku z budową Hotelu Palota w Lillafured znacznie przebudowano trasę kolejki. Dobudowano dwa żelbetonowe mosty i tunele. 

Stacja kolejki w Lillafüred 

Budowa Hotelu Pałacowego z 1927 roku znacznie zwiększyła wydajność kolei leśnej poprzez transport materiałów budowlanych. Ze względu na rozwijającą się turystykę konieczny stał się rozwój transportu pasażerskiego.

W 1933 roku zorganizowano "Tydzień Pisarzy Lillafured" w ramach którego uruchomiono pociągi kulturalne z Budapesztu do Lillafured. 

Stary most kolejowy wyłączony z użytku. 

Most kolejowy z wyłączoną linią. Służył on do przewożenia wagonów z drewnem pozyskanym w Lasach Bukowych

W 1990 roku przekształcono ją w trasę czysto turystyczną. Najstarsze otwarte wagony, które kursują do dziś, są tak stare jak kolej. Co roku od listopada 2003 roku, kolejka kursuje jako pociąg "Św. Mikołaja".

Punkt widokowy Zsófia

Wieża widokowa Zsófia z której rozpościera się przepiękny widok na Lillafured została zbudowana w 1900 roku. Wieżę widokową nazwano Zsófia na cześć i pamięć hrabiny Zsófii Teleki, żony barona Beli Vaya, założyciela stowarzyszenia Borsodi Bükk. 

W pierwszej połowie XX wieku, obok Hotelu Palota, wieża widokowa Zsófia wyznaczała panoramę Lillafüred, została uwieczniona na licznych zdjęciach i zawsze odgrywała ważną rolę w oczach turystów z Miszkolca. Przetrwała dwie wojny, ale w latach 50-tych została zburzona podczas budowy centrum obrony przeciwlotniczej "Rock" w Lillafüred, aby w jej miejscu zainstalować antenę.

W 2022 roku wieża widokowa Zsófia została przebudowana zgodnie z ówczesnymi potrzebami technicznymi, ale zgodnie z pierwotnymi planami. Z kamiennej, drewnianej wieży widokowej zbudowanej z modrzewiowych belek roztacza się wspaniały widok na hotel Palota, jego park, wiszący ogród i okolice przystani dla łodzi nad jeziorem Hámor.

Jeśli kiedykolwiek będziecie w okolicach Miszkolca koniecznie zajrzyjcie w Góry Bukowe do Lillafured. Jest to miejsce idealne dla małych i dużych. Wiele atrakcji skumulowanych w jednym miejscu. Każdy znajdzie coś dla siebie. Kto raz zajrzy do Lillafured na pewno będzie chciał tu powrócić.