Polska - Ruiny Zamku Zawiszy Czarnego w Rożnowie

 

Zamek Zawiszy Czarnego w Rożnowie nazywany Zamkiem Górnym znajduje się na stromym wzgórzu nad Dunajcem we wsi Rożnów w województwie małopolskim. Od przeszło dwustu lat zamek ten popada w ruinę. W 2014 roku został odkupiony od gminy Gródek nad Dunajcem przez jedynych spadkobierców, rodzinę Stadnickich. Wcześniej, bo w roku 1944 w wyniku reformy rolnej zamek przeszedł w ręce państwa. Aby uniknąć skomplikowanej procedury prawnej odzyskiwania własności, Stadniccy odkupili za ok 50 tysięcy zł ruiny stojące na 10 arowej działce.

W 2015 roku ruszyły prace archeologiczne i odkrywkowe. W trakcie prac archeologicznych odkopano bruk na dziedzińcu zamkowym oraz kilkadziesiąt osmolonych kamieni. Te kamienie potwierdzają, że na zamku istniał  system centralnego ogrzewania. Polegało to na nagrzewaniu kamieni w ogniu a następnie umieszczane były w dolnej kondygnacji, by specjalnymi kanałami doprowadzić ciepłe powietrze do komnat.

HISTORIA ZAMKU ZAWISZY CZARNEGO

Ruiny znajdują się na stromym wzgórzu nad Dunajcem; pierwotnie stała tam strażnica wzniesiona w XIII wieku przez ród Gryfitów. Zamek, zbudowany z kamienia w stylu gotyckim, powstał w okresie między 1336 a 1370 roku na przewężeniu cypla, otoczonego pierwotnie zakolem Dunajca. Został wzniesiony prawdopodobnie przez ojca braci Piotra i Klemensa Rożenów herbu Gryf.

W 1408 r. obciążony spłatami długów majątek rożnowski stał się w połowie własnością arcybiskupa gnieźnieńskiego Mikołaja Kurowskiego herbu Szreniawa, po którego śmierci odziedziczył go jego brat Piotr Kurowski. Kurowscy byli oficjalnie właścicielami połowy zamku, ale w rzeczywistości władali całym, ponieważ druga połowa, należąca do Rafała z Rożnowa, była im zastawiona. 

W lutym 1425 r. Piotr Kurowski za 800 grzywien zastawił połowę zamku Zawiszy Czarnemu z Garbowa herbu Sulima, staroście spiskiemu i delegatowi polskiemu na Soborze w Konstancji. W marcu 1426 r. po dopłacie 200 grzywien Zawisza Czarny stał się właścicielem połowy zamku, zaś drugą trzymał w zastawie. W 1428 r. po śmierci Zawiszy w bitwie pod Gołubcem Rafał Rożen, sprzedał za 300 grzywien swoją połowę zamku Barbarze herbu Pilawa, wdowie po Zawiszy. Po jej śmierci Rożnów należał do synów Zawiszy. 

W 1444 r. Marcin razem ze swoim bratem Stanisławem zginął w bitwie pod Warną. Trzeci z synów Zawiszy, Jan z Rożnowa herbu Sulima, przekazał zamek córce Barbarze z Rożnowa. Około 1486 r. wniosła ona całą spuściznę po dziadku swojemu drugiemu mężowi Janowi Amorowi Iuniorowi Tarnowskiemu. Po nim zamek objął Jana Krzysztof Tarnowski. Kiedy w połowie XVI wieku hetman wielki koronny Jan Tarnowski wznosi nową warownię stary zamek zostaje opuszczony i szybko popada w ruinę. Obecnie zachowały się jedynie fragmenty murów. Według legendy z kaplicy zamkowej ocalony został obraz Matki Boskiej Bolesnej, który obecnie znajduje się w kościele parafialnym w Rożnowie. 

Obecnie na zamku nie dzieje się nic. Po pracach archeologicznych praktycznie nie ma już śladu. Wszędzie walają się kamienie z murów. Ruiny porasta gęsta zieleń. Niby pojawiła się tablica informująca o pierwszym etapie prac odbudowy zamku ale na tym koniec. Mamy cichą nadzieję, że w końcu prace rekonstrukcyjne ruszą  i  uratują zamek od dalszej degradacji.