Turcja - Zamek Gaziantep

 

Gaziantep to historyczne miasto Antep znajdujące się w południowo-środkowej Turcji nad rzeką Sajur. Leży około 100 km na północ od Aleppo w Syrii. Miasto znane z pistacji i robionej w niej baklawy. Gaziantep jest szóstym najbardziej zaludnionym miastem w Turcji. Zamieszkiwane jest głównie przez etnicznych Turków oraz znaczną mniejszość Kurdów i syryjskich uchodźców.

W poniedziałek 6 lutego 2023 roku Gaziantep zostało poważnie uszkodzone w czasie trzęsienia ziemi o magnitudzie 7,8, które nawiedziło południowo-wschodnią Turcje i północną Syrię. Zniszczeniu uległ słynny zamek z VI w. n.e. zawaliło się 12 jego wież, zachowały się jedynie resztki muru obwodowego. 

Na początku nie mieliśmy w planach jechać do Gaziantep ale będąc tak blisko, żal byłoby nie wjechać i zobaczyć miasto, które było epicentrum trzęsienia ziemi. Bardziej zastanawiało nas jak poradzili sobie ludzie po tych strasznych wydarzeniach. Droga do Gaziantep prowadziła przez różne wioski i wsie. Im bliżej miasta tym zniszczenia były coraz większe. Ludzie potracili całe dobytki. Zamieszkiwali w namiotach lub prowizorycznych szałasach. Wszędzie walał się gruz. Dzieci bawiły się ze zwierzętami na ścianach zawalonych domów. Widok był bardzo przykry. Widać że ludzie żyjący na wsiach pomocy nie otrzymali, musieli sobie radzić sami. Ci co byli bardziej majętni odbudowywali swoje domostwa, ci biedniejsi żyli na gruzowiskach. Żal ściskał serce i takie widoki zostają w pamięci. Samo Gaziantep bardzo nas zaskoczyło. Rok po tej tragedii już prawie nie widać skutków trzęsienia ziemi. Miasto szybko podniosło się z kolan. Mieszkańcy w błyskawicznym tępię odbudowują swoje domy. Gruz zniknął z ulic, wiele osiedli powstało jak grzyby po deszczu. I tylko zamek z VI wieku przypomina o trzęsieniu które miało miejsce w Gaziantep. Jednak i on jest już daleko posunięty w odbudowie, przez co na razie nie można go zwiedzać 

HISTORIA ZAMKU

Gaziantep w okresie hellenistycznym nosiło nazwę Antiochia ad Taurum, czyli Antiochia w górach Taurus. 

Zamek Gaziantep w wyniku wykopalisk archeologicznych uznano, że  został po raz pierwszy zbudowany jako wieża strażnicza w okresie rzymskim w II-IV wieku n.e. i z czasem rozbudowywany. Swoją obecną formę przybrał w VI wieku n.e. (527-565 n.e.) w okresie cesarza bizantyjskiego Justyniana, który był nazywany "Architektem Zamków". Znajduje się w centrum miasta, na południowym skraju potoku Alleben, na wzgórzu, na wysokości około 25 m n.p.m.. Zamek wyróżnia się nieregularnym kształtem i 12 basztami (w pewnym miejscu otoczony był fosą). Zamek został po raz drugi przebudowany w 1481 roku przez egipskiego sułtana Qaitbaya. Z inskrypcji na bramie głównej można wywnioskować, że wieże po obu stronach bramy głównej i most zamkowy zostały przebudowane w 1557 roku przez Sulejmana Wspaniałego w czasach Imperium Osmańskiego.

Zamek jest używany jako Muzeum Panoramiczne Obrony i Bohaterstwa w Gaziantep, a film dokumentalny dotyczący obrony miasta przed siłami francuskimi po upadku Imperium Osmańskiego jest okresowo emitowany.
6 lutego 2023 roku zamek został poważnie uszkodzony przez trzęsienie ziemi. Dziś jest odbudowywany i niedostępny dla turystów.

Mieszkania wykute w skale pod zamkiem

HISTORIA MIASTA

W VII wieku n.e. region został podbity przez Arabów, którzy pozostali tu do X wieku, kiedy to Gaziantep został odbity przez Bizantyjczyków. Jednakże nie cieszyli się oni miastem długo - w 1067 roku zostało ono zdobyte przez Turków Seldżuckich. Po tej dacie następuje seria krucjat i podbojów, w trakcie której Gaziantep znajdował się w rękach krzyżowców jako część Hrabstwa Edessy, ponownie pod kontrolą Seldżuków w granicach Sułtanatu Rum, był okupowany przez królów Małej Armenii. Wielokrotnie kontrolę nad Gaziantepem zdobywali i tracili Ilchanidzi - dynastia pochodzenia mongolskiego oraz Ajjubidzi - sunnicka dynastia pochodzenia kurdyjskiego. 

Stabilizacja nastała w roku 1516, kiedy to po bitwie pod Marj Dabiq miasto zdobyli Turcy Osmańscy w osobie Selima I. Zwycięstwo osmańskie pod Marj Dabiq miało poważne konsekwencje dla Gaziantep.. Po raz pierwszy od prawie 1000 lat Gaziantep znajdowało się w środku imperium, a nie w spornym regionie przygranicznym. Stracił swoje znaczenie strategiczne, ale także podatność na ataki. Przez cztery stulecia, aż do francuskiej okupacji w 1921 roku, w Gaziantep panował względny spokój. Miasto stało się ośrodkiem handlowym ze względu na swoje położenie na szlakach handlowych. Ormianie odegrali znaczącą rolę w historii, kulturze i dobrobycie miasta. Ormianie zajmowali się produkcją, rolnictwem, a przede wszystkim handlem, i stali się najbogatszą grupą etniczną w mieście dopóki ich majątek nie został skonfiskowany. Społeczności te przestały istnieć w mieście z powodu masakr Hamidian w 1895 r. i ludobójstwa Ormian w 1915 r.

Po I wojnie światowej i zawieszeniu broni w Mudros, 17 grudnia 1918 roku Gaziantep zostało zajęte przez Wielką Brytanię, a 5 listopada 1919 roku przekazane Francji. W kwietniu 1920 r. nieregularne oddziały tureckie znane jako Kuva-yi Milliye obległy miasto ale trwająca 10 miesięcy bitwa zakończyła się zwycięstwem Francuzów. Zginęło wówczas około 6000 tureckich cywilów. Z racji bohaterskiej obrony miasta zyskało ono przydomek GAZI który został dodany do historycznej nazwy Antep. Tak powstała nazwa Gaziantep.

6 lutego 2023 r. miasto i pobliskie tereny zostały zdewastowane przez katastrofalne trzęsienia ziemi. W mieście zawaliło się około 900 budynków, a 10 777 innych budynków zostało poważnie uszkodzonych, które zostały przeznaczone do rozbiórki. Zabytkowe budynki, w tym zamek Gaziantep, meczet Şirvani i meczet Wyzwolenia, również zostały poważnie uszkodzone.