Polska - Zamek w Rytrze

Średniowieczny Zamek Ryterski - położony na dość wysokim wzgórzu, którego okalają wody przepływającego w dole Popradu. Wzgórze zamkowe wznosi się 463 m n.p.m., po wschodniej stronie wsi Sucha Struga, został zbudowany prawdopodobnie na przełomie XIII i XIV wieku. Niektórzy XIX-wieczni autorzy sugerowali, że początki najstarszej części budowli, czyli kamiennej wieży, mogą sięgać XII wieku; obecnie datuje się ją na XIII wiek. Niestety w dokumentach źródłowych nie ma zbyt wiele informacji na temat Zamku Ritter. Nie wiadomo kto i kiedy dokładnie zbudował zamek. Przypuszczalnie było to za czasów Władysława Łokietka. 

Główne wejście na zamek 

Historia czasów budowy zamku jest owiana tajemnicą, na pewno powstał przed rokiem 1312, a hipotez jest kilka. Miał być on wzniesiony przez jednego z zabłąkanych rycerzy, który przyszedł z okolic Niemiec na początku X wieku. Inna wersja, świadczy o inicjatorze budowli Wacławie II - księciu czeskim, który w tym czasie zasiadał na krakowskim tronie.

Teorie wskazują równie na Teodora Świebodzia, który miał wybudować zamek za

wstawiennictwem Henryka Brodatego, a także za Piotra Wydżgę herbu Janina, będącego ówczesnym kasztelanem sądeckim.

Pierwsza wzmianka pochodzi z 1312 roku kiedy to Władysław Łokietek pozwolił zakonowi klarysek ze Starego Sącza na pobieranie cła "pod zamkiem Ritter", czy też później, w roku 1331 kiedy Łokietek oddał mieszczanom sądeckim okoliczny las. W XV wieku zamek w Rytrze stanowił rezydencję starostów sądeckich i został przebudowany. Zapiski z XII wieku mówią również, że w tym miejscu stała strażnica celna i pobierano opłaty od kupców, którzy przeprawiali się przez Dolinę Popradu. 

Wnętrze wieży

Plan zamku wykazywał dość nieregularne obrysy, ze względu na dostosowanie

do ukształtowania terenu w szczytowej partii wzgórza. Był to pięciobok, na

który składała się główna budowla oraz znajdujący się po północnej stronie przygródek, który był broniony przez wał ziemny. Początkowo zbudowano zamek właściwy z murowaną wieżą z piaskowca oraz przygródkiem. Początkowa jej

wysokość nie jest znana, natomiast średnica zewnętrzna u podstawy wynosiła ok. 9,5 metra, zaś wewnętrzna 2,5 metra. Posiadała najprawdopodobniej ciemnicę spodnią, ciemnicę górną, piętro niższe wejściowe i piętro wyższe - strażnicze

Do środka można był się dostać po drabince, spuszczanej z dość wysoko osadzonego wejścia, co świadczy o obronnej funkcji zamku.

Zamek już od XIII wieku należał z pewnością do domeny królewskiej. Pozostawał w rękach tenutariuszy: Jakusza z Boturzyna herbu Czewoja, rodu Toporczyków herbu Topór, którzy przyjęli nazwisko Ryterskich; w XVI wieku administratorem został Piotr Kmita. Wkrótce potem zamek popadł w ruinę, o czym świadczy relacja Marcina Bielskiego oraz lustracje z lat 1616-1617. Według lokalnych podań uległ zniszczeniu w 1657 roku w czasie najazdu Jerzego Rakoczego.

Zamek Ryterski nie tylko służył służbie celnej, ale również gościł niejednokrotnie w swych murach znakomitych gości, którzy udawali się traktem popradzkim za granicę. W 1369 r. król Kazimierz Wielki przejeżdża przez Rytro udając się na Węgry na spotkanie z Ludwikiem Węgierskim. W 1385 roku Jadwiga wraz z narzeczonym Władysławem Jagiełłą i wielkim księciem litewskim Witoldem wyjeżdża na spotkanie szwagra, króla węgierskiego Zygmunta i jego żony Marii do pogranicznego Spiża (Spisza) zamku Ritter. Jagiełło spotyka się w Nowym Sączu z cesarzem Zygmuntem i jego posłami - kardynałem Brandem i wojewodą siedmiogrodzkim Ściborem. W październiku 1412 r. na zjazd w Starej Lubowni

z cesarzem rzymskim i królem Węgier Zygmuntem przejeżdżają przez Rytro król Władysław Jagiełło z żoną Anną i wielki książę Litwy z żoną Heleną. We wrześniu 1471 r. przez Nowy Sącz | Rytro przejeżdża Kazimierz Jagiellończyk odprowadzając swego syna Kazimierza na tron węgierski.

Zamek w Rytrze ma swoje legendy. Jedna z legend mówi, iż pod zamkiem w jego podziemiu ma być ukryty skarb, który został tam pozostawiony i czeka na nowego właściciela. Jednak skarbu jak do tej pory nie udało się odnaleźć, ponieważ jest dobrze strzeżony przez psa o postaci koguta, który jest bardzo niebezpieczny.  

Druga legenda mówi o zjawie, która krąży wokół zamku i skutecznie odstrasza śmiałków którzy chcą się zbliżyć. 

Ruiny zamku przetrwały do dzisiaj stanowiąc jedną z atrakcji gminy Rytro. Od kilku lat trwały prace archeologiczne oraz konserwatorskie na wzgórzu zamkowym. Efekt końcowy można już podziwiać. Wejście na zamek jest bezpłatne. Wieża niestety jest nieczynna ale za to można wejść na górny taras zamku i rozkoszować się przepięknym widokiem okolicy.