Rumunia - Góra Tâmpa

W Braszów byliśmy kilkukrotnie ale dopiero za trzecim razem udało nam się dotrzeć na górę Tâmpa. Pierwszy raz do Braszowa zawitaliśmy w 2018 roku z córkami. Wtedy mieliśmy okazję zobaczyć miasto nocą. Najjaśniejszym punktem góry Tâmpa był wielki napis BRASOV, stylizowany na słynny napis z Hollywood. Gorąco polecano nam wdrapanie się na szczyt i podziwianie miasta z góry. Obiecaliśmy sobie, że kiedyś tu wrócimy i przekonamy się na własne oczy czy było warto i czy jest tak jak mówią.

Kolejny raz do Braszowa zawitaliśmy na początku kwietnia 2023 roku. Do miasta dotarliśmy późnym popołudniem, słońce chyliło się ku zachodowi więc nie było sensu nigdzie się ruszać. Zwiedzanie przełożyliśmy na kolejny dzień. Poranek okazał się dla nas totalnym zaskoczeniem. Za oknem kampera było biało, sypał śnieg, gdzie dzień wcześniej nie było śladu po śniegu. Kolejny raz musieliśmy zrezygnować ze wspinaczki na Górę Tâmpa. 

Trzecia wizyta zakończyła się pełnym sukcesem, po mimo tego że odbyła się w połowie marca tego roku. Po ciepłej zimie wiosna zaczęła wyglądać dość wcześnie. W górnej partii gór śnieg jeszcze zalegał ale nie na górze Tâmpa. Postanowiliśmy wdrapać się na szczyt o własnych siłach, choć można także wjechać kolejką linową, ale dla nas byłoby za prosto. 😉

Tâmpa ma wysokość 960 m n.p.m., prawie 400 metrów powyżej miasta i roztacza się z niej piękna panorama Braszowa, Kotliny Braszowskiej i okolicznych gór. Jest rezerwatem przyrody: występują tutaj m.in. niedźwiedzie oraz 35% rumuńskich gatunków motyli oraz rzadkie odmiany roślin. Najstarsze ślady ludzkie na Tâmpa pochodzą z czasów Daków. Archeolodzy odkryli jamę z kośćmi z tego okresu, co wskazuje, że praktykowano tam kult pogański.

Tablica informacyjna opisująca Cytadelę Braszów 

W średniowieczu na górze powstał jeden z siedmiu zamków Siedmiogrodu – być może powstał podczas rządów krzyżackich na tym terenie (1212-1218). W 1241 roku kilka braszowskich rodzin znalazło tu schronienie przed najazdami tatarskimi. W 1397 roku, przed rozpoczęciem wojny z Turkami, Mircea I Wołoski umieścił swoją rodzinę w cytadeli. W 1421 r. mieszkańcy Braszowa schronili się w cytadeli, zagrożeni przez sułtana Murada II. W tym samym roku cytadela została przekazana jako poręczenie sułtanowi, ponieważ Turcy zdominowali miasto od góry. W ten sposób fortyfikacja stała się niebezpieczna dla mieszkańców Braszowa i dla całego obszaru. Z pomocą Johna Hunyadiego udało się odzyskać cytadelę, mieszkańcy postanowili ją wyburzyć. Pod koniec XV została więc rozebrana, a jej kamienie zużyto do rozbudowy umocnień wokół Braszowa u podnóża góry.

Pozostałości Cytadeli Braszów

Z badań i planów historyków wynika, że Twierdza posiadała kamienne ogrodzenie w kształcie trapezu i była wyposażona w wieżę, kilka bram, domki oraz kaplicę pod wezwaniem św. Leonarda. 

Tablica informacyjna z opisem zamku. 

Tablica informacyjna opisująca kaplicę zamkową

Po rozbiórce murów w stanie nienaruszonym, choć przez krótki czas pozostała jedynie kaplica. Groziła jej jednak degradacja z powodu porzucenia. Ówczesny Arcybiskup wyraził zgodę na rozbiórkę kaplicy, decydując że w zamian w kościele parafialnym (dziś Czarny Kościół) powstanie ołtarz poświęcony św. Leonardowi. Kaplica była wybudowana nad cysterną lub studnią w której podczas badań odnaleziono fragmenty kamiennych ram, a także wykonaną w drewnie figurę świętego. 

W 1933 roku Muzeum Saksońskie Kraju Barsa przeprowadziło na terenie twierdzy badania archeologiczne, które doprowadziły do odsłonięcia fundamentów kaplicy św. Leonarda, w pobliżu głównej bramy twierdzy. 

Przez stulecia dawne fortyfikacje przybrały wygląd pola ruin porośniętego trawą i krzakami. Gdyby nie tablice informacyjne ciężko byłoby się domyśleć, że była tu jakaś twierdza, która odgrywała ważną rolę w Siedmiogrodzie. 

W 1714 roku na szczycie stanęła kaplica pod wezwaniem św. Leonarda, wybudowana przez tutejszych katolików. Nie spodobało się to miejscowym ewangelikom, którzy kilkukrotnie ją okradali i dewastowali, aż w końcu 10 czerwca 1737 r., dzień po Zesłaniu Ducha Świętego, o trzeciej po południu, "piorun uderzył w kaplicę, przed ołtarzem, uderzając w papistowskiego niemieckiego krawca i jego żonę, którzy się tam schronili... Ich pies również został uderzony". Z czasem z kaplicy pozostały jedynie ruiny. Przez długi czas potem Tâmpa nazywana była Wzgórzem Kaplicznym.

W 1849 r., po interwencji Cesarstwa Rosyjskiego w celu wsparcia monarchii austriackiej, na szczycie stanął pomnika w kształcie piramidy, noszącego napis Rusia et Austria unitæ MDXXXIL ("Rosja i Austria zjednoczone w 1849 r."). Poważnie uszkodzona albo z przyczyn naturalnych, albo z powodu ingerencji człowieka, piramida została ostatecznie usunięta przez władze austro-węgierskie 7 kwietnia 1869 roku.

Po 1865 roku w Tâmpa mieściła się Strzelnica, która stała się ulubionym miejscem męskiej populacji miasta. Oprócz ćwiczeń przeciwpożarowych, w lokalu znajdowała się kręgielnia i restauracja. Budynek został poważnie uszkodzony przez pożar w 1916 roku i przez długi czas pozostawał opuszczony. 

W 1896 r., z okazji obchodów 1000-lecia osiedlenia się plemion madziarskich pod przywództwem Árpáda, w całym Królestwie Węgier postawiono siedem pomników. Z tej okazji na Tâmpie wzniesiono monumentalną kolumnę zwieńczoną posągiem madziarskiego łucznika utożsamianego z samym Árpádem, to wywołało niezadowolenie wewnątrz rumuńskiej społeczności. We wrześniu 1913 roku pomnik został uszkodzony przez bombę umieszczoną u jego podstawy, atak przeprowadzony przez dwóch terrorystów, którzy walczyli przeciwko węgierskiemu panowaniu w Siedmiogrodzie. W grudniu tego samego roku pomnik został poważnie uszkodzony przez burzę. Pomnik spadł ze szczytu kolumny i rozpadł się na kawałki. W 1916 r. pozostałe części zostały zdetonowane przez armię rumuńską  podczas jej natarcia na Siedmiogród w czasie I wojny światowej. Gruz posągu został usunięty przez komunistyczne władze rumuńskie w 1966 roku, a głowa jest przechowywana w Domu Parafialnym Kościoła Reformowanego w Braszowie. W Tâmpa nadal znajduje się podstawa pomnika.

Około 1890 r. na górze znajdowała się restauracja o nazwie Béthlen i dom publiczny. W 1905 roku wyposażono go w taras sięgający ponad strome zbocze. W 1948 roku restauracja zmieniła nazwę na restaurację Cabana "Tâmpa". 23 marca 1977 roku w wyniku wypadku spłonął cały budynek. 

Wieża telewizyjna

W latach 1968–1969 na szczycie Tâmpa zbudowano wieżę telewizyjną, restaurację i kolejkę linową. Restauracja Panoramic, oferuje wspaniałe widoki na miasto. Pod wieżą znajduje się również stacja końcowa kolejki linowej. Przed 1989 rokiem, kiedy turyści wychodzili z kolejki linowej, witał ich ogromny wypchany niedźwiedź brunatny, stojący groźnie na dwóch nogach. 

Z Tâmpa rozpościera się wspaniały widok na całą panoramę miasta. 

Rynek

Ratusz

Czarny Kościół

Twierdzę

Centrum Braszowa

LEGENDY GÓRY Tâmpa 

Legenda głosi, że istniał tunel łączący Casa Sfatului z jaskinią pod Șaua Tâmpei, w której podczas I wojny światowej przetrzymywani byli niemieccy jeńcy wojenni, a oba końce tunelu były zablokowane.

Inna legenda mówi, że wewnątrz góry znajduje się duże jezioro. Drążenie tunelu może doprowadzić do zalania miasta. Nigdy jednak nie znaleziono żadnych konkretnych dowodów na istnienie takiego jeziora.

Wiadomo na pewno, że pod Tâmpą znajdują się trzy lub cztery tunele, z których tylko jeden nadaje się obecnie do użytku. Tunel ten łączy Casa Sfatului z jedną z wież starej cytadeli (Turnul Cuțitarilor lub Bastionul Postăvarilor). Ze względu na niebezpieczeństwo zawalenia się tuneli, wszystkie są zamknięte metalowymi kratami. Mówi się, że podczas bombardowania Rumunii w czasie II wojny światowej jeden z tuneli został zablokowany przez gruzy, grzebiąc żywcem tych ludzi, którzy się tam schronili.