Albania - Blue Eye - Syri i Kaltër

 Blue Eye lub jak kto woli Syri i Kaltër to jedno z piękniejszych miejsc w Albanii. Jest to źródło krasowe znajdujące się na zachodnim zboczu gór Mali i Gjerë. Ze względu na wyjątkowe piękno i walory przyrodnicze, 15 stycznia 1996 roku uznano je za Pomnik Przyrody o powierzchni 180 ha. Na tym terenie znajdują się liczne źródła krasowe, z których największe nosi nazwę „Syri i Kaltër”. Wzdłuż źródeł i rzek krasowych występuje bujna roślinność wodna oraz wysokie, stare platany.

Po raz pierwszy do Blue Eye zawitaliśmy w 2015 roku, a ponownie w 2019 roku. Na przestrzeli tych kilku lat po między pierwszą, a drugą wizytą Blue Eye troszkę uległo zmianie nie z punktu wizualnego czy przyrodniczego, raczej zagospodarowania przestrzennego. 

Do Syri i Kaltër wyruszyliśmy z miejscowości Saranda, dojazd na miejsce zajął nam niecałe 40 minut. Jechaliśmy niezwykle malowniczą drogą SH99, mijając po drodze wiele pięknych widoków oraz przeróżnych ruin w żaden sposób nie oznaczonych na mapach. 

Jednym z ciekawszych miejsc znajdujących się blisko Blue Eye jest maleńki kościółek obok którego stały ruiny większego obiektu sakralnego. Do kościoła nie było można wejść ani zajrzeć, ruiny też było ciężko dostępne, bo mocno zarośnięte ostrokrzewem. Dziś po ruinach nie ma śladu. Zrobiono tam parking. Kościół nadal stoi ale czy jest dostępny tego nie wiem. 

Zarówno w 2015 roku jak i 2019 było można dojechać samochodem pod samo Błękitne Oko. Dziś po opłaceniu biletu wstępu trzeba maszerować wybrukowaną ścieżką z latarniami i ławeczkami. Czy to odpowiednia oprawa duktu leśnego? Moim zdaniem nie bardzo. W 2017 roku Blue Eye trawiły pożary, w wielu artykułach było można przeczytać, że zostały specjalnie wywołane ze względu na planowane inwestycje. 

Źródło Blue Eye jest głębokim na kilkadziesiąt metrów lejem krasowym. Jak głębokim? Do tej pory nie udało się tego zbadać. Nurkom którzy przeprowadzali badania udało się zejść maksymalnie na głębokość 50 metrów, dalej było to nie możliwe ze względu na bardzo silny nurt. Istnieje niepotwierdzona teoria, że system zalanych wodą podziemi ciągnie się aż do położonego na terenie Grecji jeziora Ioáninai. Woda jest bardzo zimna temperatura waha się między 10 a 12 °C.  

Kąpiele w obszarze źródła zostały zakazane. Niestety amatorów lodowatej wody nie brakuje, zwłaszcza w upalne dni zakaz ten nagminnie jest łamany. W 2004 roku przez bardzo gorące i suche lato źródło niemal całkowicie wyschło. Zdarza się to rzadko ale na długo zapisuje w historii tego miejsca. Wody Syri i Kaltër wpływają do rzeki Bistrica.

Choć obszar jest chroniony na terenie Syri i Kaltër, pod koniec lat 90-tych wybudowano w pobliżu źródła przy wielkim dębie restaurację. Podczas naszej wizyty w 2015 roku była niezłą atrakcją. Można było zjeść obiad na tarasie, a pod nogami przepływał silny nurt wody. 

W 2019 roku dębu zdobiącego restaurację już nie było, a w budowie była kolejna restauracja tym razem na platformie na wodzie.

Restauracja na wodzie rok 2019

Woda jest krystalicznie czysta, przez co roślinność w jeziorze wygląda jakby oglądało się przez taflę szkła. Niesamowity kolor wody wiąże się z pewną legendą. Mówi się że przed wiekami żył smok który porywał dziewczęta. Miejscowa ludność miała tego dość i ubiła smoka. Tam gdzie upadło truchło smoka z jego oka popłynęła błękitna woda dając początek źródła. Im więcej przybierało wody tym bardziej zaczęła mienić się różnymi odcieniami błękitu przypominając tęczówkę oka. 

 W 2022 roku obszar chroniony został powiększony ze 180 ha do 290 ha, a status chroniony został podniesiony z pomnika przyrody do parku krajobrazowego. 
Miejsce jest niesamowite choć osobiście uważam, że wiele straciło ze swego uroku po wybetonowaniu leśnej drogi prowadzącej do źródła i postawieniu kolejnej restauracji. 

GALERIA ZDJĘĆ